Treinen - Nederland (tot 1945): boeken - historie

25 Jaar regionale spoorlijnen in beeld

In 1998 nam Oostnet de treindienst tussen Almelo en Mariënberg over, waarmee voor het eerst een regionale spoorlijn werd geëxploiteerd door een andere vervoerder dan de NS. Sindsdien hebben diverse nieuwe vervoerders hun intrede gedaan op vele spoorlijnen en zijn zij nu onmisbaar in het Nederlandse openbaar vervoer.

Dit markeert een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van het spoorvervoer. Het boek geeft een overzicht van de ontwikkelingen rond regionale spoorlijnen in Nederland gedurende de afgelopen 25 jaar. Met veel illustraties en foto's biedt het zowel een visueel als tekstueel beeld van de veranderingen en groei van deze lijnen tussen 1998 en 2023.

Specificaties

Het Grote Spoor boek

Sinds 1839 is er rondom het Nederlandse spoor veel veranderd. Het land en het landschap ondergingen een ingrijpende transformatie omdat er met de komst van de trein als aantrekkelijk vervoermiddel eveneens stations, bruggen en spoordijken gebouwd moesten worden.
Dankzij de spoorwegen en bijbehorende dienstregeling deed bovendien een uniforme tijd zijn intrede. Overal in Nederland moest de klok gelijk gezet worden om zo 'vlug, veilig en voordeelig' mogelijk te kunnen reizen.

Wegens grote belangstelling van spoorliefhebbers is het klassiek geworden Het Grote Spoor Boek nu verkrijgbaar in een aantrekkelijke midsize editie. Dit standaardwerk over meer dan 180 jaar spoorweggeschiedenis is een must voor iedereen die meer wil weten over de rijke geschiedenis van het Nederlandse spoor.

Aan de hand van zo'n 450 foto's, veelal afkomstig uit de collectie van het Utrechtse Spoorwegmuseum, plaatst de gerenommeerde spoorweghistoricus Guus Veenendaal het Nederlandse spoorbedrijf in historisch perspectief.
De foto's zijn thematisch gerangschikt en geven een prachtig tijdsbeeld van onder meer stations, personeel, reizigersvervoer en goederen op het spoor. Het Grote Spoor Boek biedt een onvergetelijke reis door het verleden.

Dit boek is inhoudelijk gelijk aan het uitverkochte Grote Spoor Boek (verschenen in 2014).

Specificaties

Hummel Hummel-Zügen en zo: de zoektocht naar het in de Tweede Wereldoorlog weggevoerde spoorwegmaterieel

Al voor de bevrijding van Nederland boven de grote rivieren was duidelijk dat de bezetter planmatig, structureel en op grote schaal uit Nederland de meest uiteenlopende goederen had weggevoerd.
Ongeveer 90% daarvan was na het begin van de Operatie Market Garden en de spoorwegstaking op 17 september 1944 uit ons land weggehaald. In die periode plunderden de Duitsers vooral vele fabrieken en de spoorwegen, maar ontruimden ook steden en dorpen, zoals Arnhem.
Tegen deze achtergrond stelde de Nederlandse regering in april 1945 het Commissariaat-Generaal voor de Nederlandsche Economische Belangen in Duitschland in dat tot taak had het opsporen en het terugbrengen van weggevoerde goederen en de behartiging van de economische belangen van Nederland in Duitsland.

Dit boek verhaalt over de zoektocht die in dat kader in de periode 1945 tot en met 1951 plaatsvond naar de weggevoerde eigendommen van de Nederlandse Spoorwegen en over de daarmee verbonden uitwisseling van in Nederland buitgemaakt of achtergebleven (vooral) Duitse spoorwegmaterieel.
Ook komt het niet teruggekeerde ("vermiste") en in de DDR, Polen en andere Oost-Europese landen achtergebleven spoorwegmaterieel aan de orde, waarover na de val van de Muur steeds meer bekend is geworden. Het een en ander wordt ondersteund met veel foto's en overzichten.

Specificaties

De Nederlandse Spoorwegen in oorlogstijd 1939-1945 - Rijden voor Vaderland en Vijand

Op 17 september 1944 begon in Nederland de Spoorwegstaking. Op bevel van de regering in ballingschap legden meer dan 30.000 mensen van de Nederlandse Spoorwegen het werk neer. Zo hoopten ze het geallieerde offensief in de richting van Arnhem, bekend als operatie Market Garden, te ondersteunen.

In de eerste week van de staking werden de Duitsers ernstig gehinderd door het ontbreken van spoorvervoer, maar later wisten zij met eigen mensen weer enige grip te krijgen op de aanvoer van materieel en manschappen.
Market Garden mislukte grotendeels, maar de staking werd voortgezet. De financiering van de staking, het doorbetalen van salarissen van ondergedoken spoormensen, was een geweldige operatie die dankzij de grootste bankroof uit de Nederlandse geschiedenis succesvol werd afgesloten.

In dit boek beschrijven Guus Veenendaal (voormalig bedrijfshistoricus van de Nederlandse Spoorwegen) en David Barnouw (historicus, voorheen als onderzoeker verbonden aan het NIOD) de aanloop naar de staking, de staking zelf, maar ook de beeldvorming over de staking na de bevrijding.
Dirk Mulder (directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork) schrijft over transporten per spoor van Joden, Roma, krijgsgevangenen en andere groepen in opdracht van de Duitsers.

Specificaties

175 jaar Utrecht Spoorstad - Wandelen en fietsen langs spoorwegerfgoed

Op 6 december 1843, opende de Nederlandsche Rhijn Spoorwegmaatschappij op feestelijke wijze de spoorlijn Amsterdam-Utrecht. In de jaren daarna groeide Utrecht uit tot het belangrijkste spoorwegknooppunt van Nederland.
In de stad verrezen niet alleen stations, maar ook werkplaatsen, seinhuizen, viaducten, bruggen en woningen voor het personeel. De grootste spoorwegmaatschappijen bouwden hier hun hoofdkantoren.
Anno nu is het onlangs vernieuwde Utrecht Centraal nog altijd het centrum van ons nationale spoorwegstelsel en telt het station de meeste treinreizigers van ons land.

Vanuit het moderne hart zijn een wandel- en een fietsroute uitgezet langs het spoorwegerfgoed in de stad Utrecht. Laat u verrassen door het nieuwe Utrecht Centraal en volg het spoor langs meer dan 80 grote en kleinere monumenten die herinneren aan de 175-jarige spoorweggeschiedenis van Utrecht.

Dit boek verscheen bij ter gelegenheid van de tentoonstelling in Het Utrechts Archief "Utrecht spoorstad" 14/12/2018 - 6/07/2019.

Specificaties

Amsterdam - Utrecht: Van Rhijnspoor tot Randstadspoor

Bijna iedereen weet dat de eerste trein in Nederland reed tussen Amsterdam en Haarlem (1839), maar op papier was de zogeheten Rhijnspoorweg tussen Amsterdam en Keulen de eerste spoorlijn van Nederland. Door koudwatervrees en gebrek aan financiën werd de eerste etappe van de Rhijnspoorweg tussen Amsterdam en Utrecht pas in december 1843 geopend.
Door de jaren heen is de lijn veelvuldig verbouwd en verlegd, met als belangrijkste uitbreidingen de grote spoorwegwerken van Amsterdam en Utrecht in de jaren '30, de symbiose met de Amsterdamse metro en de viersporigheid rond het jaar 2000.

Heden ten dage is deze spoorlijn een van de drukst bereden trajecten van Nederland. Michiel ten Broek en Victor Lansink nemen u aan de hand van vele historische en sfeervolle illustraties mee op een reis door de tijd langs deze door de talrijke veranderingen zeer boeiende spoorlijn.

Ook spraakmakende stations als Amsterdam Amstel, Duivendrecht, Amsterdam Bijlmer Arena en Utrecht Centraal komen in beeld, evenals verdwenen stations als Amsterdam Weesperpoort en Nieuwersluis.

Specificaties

De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij

Dit boek beschrijft de geschiedenis van De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM), opgericht op 8 augustus 1837 in Amsterdam, de eerste spoorwegmaatschappij van Nederland.
De HIJSM opende op 20 september 1839 de eerste spoorlijn van Amsterdam naar Haarlem, later doorgetrokken naar Rotterdam. Deze lijn, bekend als de "Oude Lijn", werd aanvankelijk aangelegd met breedspoor (1945 mm), maar vanaf 1866 volledig omgebouwd naar normaalspoor (1435 mm).

Naast de Oude Lijn exploiteerde de HIJSM diverse andere spoorlijnen, zoals de Staatslijn K en de Oosterspoorweg.

Op 1 januari 1917 ging de HIJSM een samenwerking aan met de Staatsspoorwegen, wat in 1938 leidde tot de fusie en oprichting van de N.V. Nederlandsche Spoorwegen.

Specificaties

Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd 1939-'45

Dit uitgebreide werk fungeert als naslagwerk voor alle facetten van het Nederlandse spoorwegbedrijf tijdens de oorlogsjaren. Het omvat uitgebreide documentatie over de spoorwegstaking, met materiaal van de Deutsche Reichsbahn, inclusief dagboeken van de dienstdoende Bahnbevollmächtigten. Ook wordt de spoorwegstaking belicht vanuit het perspectief van de Duitse spoorwegen in Nederland. Het werk biedt gedetailleerde informatie over aangelegde spoorwegaansluitingen tijdens de oorlog, zoals sporen naar vliegvelden, concentratiekampen en voor het transport van V-wapens.

Daarnaast bevat het boek informatie over de stationeringen en omlopen van locomotieven gedurende de oorlog. Behalve voor spoorwegliefhebbers is het boek ook relevant voor diegenen met interesse in het verzet, met een uitgebreide lijst van aanslagen en sabotage-acties op het spoor. Voor belangstellenden in de luchtvaart biedt het een gedetailleerd overzicht van beschietingen op treinen, aanvallen op bruggen en emplacementen, inclusief de gevolgen voor het treinverkeer.
Kortom, een waardevol boek voor eenieder die interesse heeft in dit aspect van de Nederlandse samenleving tijdens de oorlogsjaren.

Specificaties

Spoorwegen in Nederland 100 jaar geleden 1880-1899

Dit boek beschrijft in woord en beeld de historie, de locomotieven en het overige rollend materieel van de spoorwegen in Nederland tussen 1880 en 1899.

Specificaties

De romantiek van de spoorwegen in Nederland

Twee kenners van de geschiedenis van de spoorwegen in Nederland, N.J. van Wijck Jurriaanse en H.Waldorp, hebben in dit boek een geheel afgesloten periode van de spoorwegen in Nederland beschreven. Het was de romantische periode bij uitstek, zo komt ze tenminste ten volle over uit de woorden en beelden in dit door heimwee gedragen boek. Romantisch waren de eerste lijnen en de eerste stationnetjes, romantisch vooral waren die heerlijke stoomtractie en de locomotieven, die zo'n enorme verkeerstechnische revolutie in ons land teweeg brachten.

De auteurs beschrijven de opkomst en groei van het spoorwegnet, die het Nederlandse landschap en de sociaal-geograÍische kàart van ons land zo grondig wijzigden. Ze verhalen van de eerste aansluitingen op de buitenlandse lijnen, van de bewogen historie van de eerste spoorwegmaatschappijen, van de werkelijkheid en legendes in die eerste spoorwegdecenniën. Ze schrijven ook over het leven van de zo geheel met z'nwerk vergroeiende spoorwegman en over het pionierskarakter van zijn vroegste werkzaamheden.

De invloed van het spoor op de verkeerstechnische, industriële, economische en gemeentelijke ontwikkeling in ons land is zeer groot geweest. Dit boek brengt die invloed in kaart. Daardoor én door de liefde waarmee het werd geschreven en geïllustreerd met tal van unieke foto's, is het een fascinerend lees- en kijkboek van de negentiende eeuw geworden.

Specificaties